كرد به حاجب ، تا او را به وثاق « 1 » خود برد و همه اسباب معيشت او مهيّا كرد و يكى از معتمدان خود به آذربايجان فرستاد تا آن حال تفحّص كند . و بعد از مدّتى آن معتمد باز آمد و حال صدق آن پيرزن باز نمود و تقرير كرد كه او مظلوم [ ه ] « 2 » است و آن امير غاصب . انوشيروان تيماردارى آن پيرزن مىكرد ، تا وقتى كه امير آذربايجان به خدمت رسيد و انوشيروان بفرمود تا او را بر در بارگاه بازداشتند . آنگاه ، از امرا سؤال كرد كه چه گوييد امير آذربايجان را ؟ تجمّل و اسباب چند است ؟ همه گفتند : « نهايت و اندازه ندارد » . گفت : « با اين تجمّل [ 45 آ ] زمين پيرزن بيچاره را غصب كند و به ظلم بستاند ، سزاى او چه باشد ؟ » گفتند : « فرمان پادشاه راست » . پس ، فرمود تا پيرزن آمد و دادخواهى كرد ، و آن معتمد كه پادشاه جهت تحقيق فرستاده بود در حضور امرا گواهى داد . آنگاه ، فرمود كه امير آذربايجان را پوست از سر كشيدند و آن زمين را به پيرزن داد و هيبت و سياست در دلها متمكّن شده ، كسى را ياراى ظلم نبود « 3 » . و آن سياستى كه نوشيروان كرد كشتن بود ، ليكن حكم بر كشتن زود به زود نتوان كرد و تا قواعد شرع و عقل در اقتضاى آن مطابق نيفتد البته اقدام بر آن نشايد كرد ، چه تخريب بنايى كه خداى عز و جلّ كه در ساختن آن بدايع حكمت و لطايف تدبير مرعى داشته ، سهل و آسان نتوان كرد و از و بال و تبعه آن غافل نتوان بود . بلى ، تأديبات و تنبيهات ديگر توان كرد كه باعث اذخار و اعتبار ديگران شود . « 4 » و حكايت امير عادل عبد اللّه بن طاهر چنان است كه روزى بار عام داده بود . زنى درآمد و دادخواست . امير گفت : « از كه تظلّم مىكنى ؟ » گفت : « از برادرزادهء تو كه والى هرات است » . امير گفت : « او در حقّ تو چه ظلم كرده است ؟ » گفت : « خانه‌اى داشتم كه از آباء و اجداد ميراث به من رسيده بود ، و برادرزادهء تو بر در خانهء من ميدانى ساخته بود و آن خانهء مرا از من به بها خواست و من نفروختم و بىرضا و اجازت من خانهء مرا ويران كرد و داخل ميدان خود كرد . اكنون آمده‌ام تا داد من بدهى » . امير گفت : « اى زن !

--> ( 1 ) . « وثاق » واژه‌اى تركى به معناى اتاق يا خانه است . ( 2 ) . اضافه از مر است . ( 3 ) . اين حكايت با تفضيل بيشتر در سياستنامه ، آمده است ، نك : تصحيح هيوبرت دارك ، صص 46 تا 52 . ( 4 ) . مر : « نشود » .